Theo thống kê của Hiệp hội Bất động sản (BĐS) TP Hồ Chí Minh, hiện trên địa bàn thành phố còn khoảng hơn 200 căn hộ chung cư cũ, đã có “tuổi đời” trên 50 năm, cần được đập bỏ để xây mới.
Theo số liệu được cung cấp từ Sở Xây dựng thành phố, trên địa bàn thành phố có đến khoảng hơn 530 chung cư lớn, nhỏ các loại được liệt kê vào diện buộc phải cải tạo hoặc xây mới. Cách đây vài năm Sở Xây dựng thành phố đã tiến hành khảo sát lập danh sách cảnh báo những chung cư cũ bị xuống cấp nghiêm trọng, có thể sập bất cứ lúc nào, từ đó phân loại đưa người dân ra khỏi nơi ở nguy hiểm, và lên phương án sửa chữa và xây mới.
Nhưng đến nay mới chỉ có một số ít lô chung cư cũ được giao cho doanh nghiệp BĐS lập dự án để đập bỏ để xây dựng mới. Nhưng trong quá trình đền bù, di dời các hộ dân ở chung cư cũ thì lại gặp phải không ít khó khăn, và điều khó khăn nhất là người dân không chịu di dời, hợp tác, giải tỏa, đã có những dự án phải kéo dài đến 5-7 năm mới có thể hoàn thành việc giải tỏa. Tại nhiều chung cư cũ sập sệ, cảnh những người dân quyết tâm ở lại để đòi hỏi quyền lợi thỏa đáng của mình hoặc không biết phải đi đâu về đâu khi số tiền được nhận đền bù không đủ để mua lại một ngôi nhà mới vẫn đã và đang tiếp tục diễn ra. Chính vì vậy việc giải phóng mặt bằng vẫn bị ách tắc bởi quyền lợi của người dân. Và như vậy, tính mạng hàng ngàn hộ dân vẫn đang bị treo lơ lửng khi cứ phải sống trong lo lắng tại các chung cư cũ lát đó
Điển hình là chung cư Cô Bắc – Cô Giang, quận I, Chung cư gồm 4 lô với khoảng 900 hộ dân sinh sống. Kết quả kiểm định của Sở Xây dựng khẳng định, chung cư này đã bị hư hỏng và xuống cấp nghiêm trọng, có thể gây nguy hiểm đến tính mạngvà tài sản của người dân bất cứ lúc nào. Cách đây hơn 8 năm, thành phố đã cho phép đầu tư khu căn hộ và trung tâm thương mại tại đây với quy mô 1,4 ha, cao 30 tầng, gồm 1.092 căn hộ. Trong số đó gần sẽ cắt ra khoảng 300 căn phục vụ cho tái định cư tại chỗ và tổng mức chi phí bồi thường được phê duyệt hơn 1.500 tỷ đồng. Đến đầu năm 2011 thành phố còn có kế hoạch di dời khẩn cấp với chung cư này. Song cũng kể từ đó đến nay, người dân ở chung cư cũng đã phải trải qua thời gian dài sống trong lo âu, sợ hãi khi có tới vài trăm hộ còn ở lại vì không thể đồng ý với mức đền bù do chủ đầu tư đưa ra.
Vận động, thương lượng trong nhiều năm, cuối cùng cũng vẫn còn 36 hộ dân, biết rằng ở lại là nguy hiểm nhưng vẫn kiên quyết bám trụ. Sở dĩ họ không chịu chuyển chỗ là do mức tiền bồi thường và các vấn đề liên quan đến việc bố trí nơi ở mới vẫn chưa thỏa đáng.
Cũng như chun cư Cô Bắc thì chung cư 727 Trần Hưng Đạo cũng vậy. Với quy mô khoảng 600 căn hộ, chung cư này đã quá xuống cấp. Năm 2008 địa phương đã tiến hành đàm phán bồi thường, giải tòa mặt bằng cho các hộ dân. Nhưng sau 7 năm tiến hành việc giải tỏa vàdi dời vẫn chưa thể dứt điểm. Ngoài 2 dự án này trên đia bàn thành phố còn rất nhiều những trường hợp khúc mắc tương tự. Trước thực trạng này ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS thành phố cho rằng, để giải quyết vấn đề giải tỏa, di dời, tái định cư cho người dân ở chung cư cũ thì phải dựa trên nguyên tắc là hài hòa và cân bằng được lợi ích giữa các bên liên quan. Theo đó, để được người dân đồng thuận thì nơi ở mới – tức các khu chung cư xây mới, phải được bổ sung nguyên tắc hoán đổi để căn hộ nơi ở mới có diện tích bằng hoặc lớn hơn căn hộ chung cư cũ. Đối với những trường hợp hộ gia đình có đông nhân khẩu cùng sinh sống hoặc diện tích tối thiểu căn hộ chưa đủ theo quy định cũng phải xem xét tạo điều kiện cho các hộ dân này được mua căn hộ chung cư mới xây với mức giá ưu đãi. Cụ thể là giá chung cư mới đã được kiểm định cộng thêm 10{ce183608d40b8012faa43eaf8ad5c141b90a256c8c6a258b43944c68dc95ad79} lợi nhuận cho chủ đầu tư. Ông Châu cũng đề xuất rằng, không thể giữ nguyên hệ số sử dụng đất áp dụng cho các chung cư cũ mà nên tăng hệ số này lên gấp 3 lần mức cũ và cho phép tăng quy mô dân số lên tương ứng. Đồng thời, cần bổ sung quy định nguyên tắc về quyền của tập thể chủ sở hữu các căn hộ chung cư được tự quyết định phá dỡ, xây dựng lại mới chung cư của mình nếu có đủ điều kiện về nguồn lực tài chính theo Luật Nhà ở.